بررسي وضعيت فرهنگي

مردم  قبيله «اري » در اتيوپي

 (قسمت اول )

نگارش از:سيدكاظم‌ مهرنيا(محقق و مدرس مسائل آفريقا و روابط بين الملل)

مقدمه :

        اين نوشتاركه عنوان اش :« بررسي وضعيت فرهنگي مردم قبيله اري  در اتيوپي » مي باشد ، نگارنده در نظر دارد تا ريشه هاي تاريخي و دلايل ماندگاري آداب و رسوم رايج و متداول اين قبيله را تا عصر حاضر، بررسي نمايد.

         هنگامي كه گفتگو از فرهنگ مردم « اري» به ميان مي آيد ، منظور رسوم ،ارزش ها و معيارها و اعتقادات مختلفي است كه در ميان اين مردم رواج دارد.

        از ميان جنبه هاي مختلف فرهنگ مردم « اري» ، مراسم مربوط به « ولادت كودك» جهت بررسي عميق تر برگزيده شده است . دليل انتخاب اين موضوع نقش مهمي است كه «تولد ، بلوغ، زاد و ولد و مرگ» به عنوان چهار ركن اساسي چرخه زندگي ، در حيات هر فرد بازي مي كنند. از سوي ديگر گستردگي و اهميت آداب و رسوم مربوط به اين مراسم ، مي تواند اطلاعات جامعي در ارتباط با بافت اجتماعي و فرهنگي مردم « اري » در اختيار خوانندگان محترم قرار دهد.

        ولادت رويدادي  است با خصوصيات معين كه در همه جاي جهان يكسان است و در عين حال شرايط محيط ويژگي هاي خاصي به آن مي بخشد. اين رويداد معمولاً با آداب و رسوم فرهنگي ، مذهبي و اعتقادي جوامع در مي آميزد و مسائل مهمي را در مباحث جامعه شناسي خانواد ه شكل مي دهد. لذا ، با توجه به اين موارد تلاش شده است مراسم  و اعتقادات مربوط به ولادت كودك در قبيله « اري» منطقه « اومو» مورد بررسي دقيق قرار گيرد.

        اهميت مطالعه آداب و رسوم مذكور از آن جهت است كه به دليل قدمت ، فراگيري و دقتي كه در برگزاري آنها در ميان مردم قبيله انجام مي شود ، مي توانند الگوي مناسبي جهت شناخت بافت فرهنگي و چارچوب اعتقادات قوم « اري » در اختيار محققين « فلكلر» قرار دهند.

        « فرهنگ عوام»  يا « فرهنگ توده» كه در مقابل واژه خارجي « فلكلر» – اين كلمه را نخستين بار ويليام.  جي . تامس ( W.J.THOMS) باستانشناس انگليسي در سال 1885 ميلادي وضع كرد – انتخاب شده،  بخشي از ادبيات غير رسمي و شفاهي و عمدتاً نامكتوب اقوام و ملل مختلف است كه شامل ترانه ها ، ضرب المثل ها ، تصنيف ها و باورداشت هاي مردم يك كشور و يا ناحيه است كه بعنوان ادبيات شفاهي در كنار ادبيات رسمي به حيات خود ادامه مي دهد.

        نظر به اينكه « انديشه عامه» رها و آزاد است و متحرك و پوياست ، لذا در قيد  وبند چارچوبها و قالبها محصور نمي ماند و با شرايط تازه زندگي سازگاري دارد و همگام با جامعه متحول شده و در جويبار زمان جريان دارد.

        اما در مقابل « فرهنگ رسمي» در درون تارهايي كه خود تنيده است محصور مي ماند و به اين جهت گرفتار ركود و خمودگي مي شود. از اين نظر لزوم جمع آوري و ضبط و ثبت كليه مواد فرهنگ عاميانه و بررسي و تحليل و انتشار آن ، جهت شناخت هرچه بيشتر خلقيات  مردم جوامع مختلف در گذشته ، به خوبي حس مي شود.

 1-          سرزمين و مردم « اري»:

        « اري »(ARI) يكي از گروههاي نژادي جنوب غربي كشور  اتيوپي است كه بر مبناي طبقه بندي  «ام .ال . بندر» ( ML.BENDER) متعلق به اقوام شرق رودخانه « اومو» مي باشد.

        «...«اري ها» در ناحيه جنوبي رودخانه « اومو» به ويژه در مناطق «بكوگازر» (GAZERBACO)،« اوباماله» (OUBAMALE) و « بسكيتو»(BASKETO) ساكن هستند و جمعيت آنها بالغ بر 107746 نفر است .(1)

        زباني كه اين مردم به آن تكلم مي كنند نيز « اري » ناميده مي شود و از زبانهايي است كه ريشه در تاريخ ديرينه شرق رودخانه « اومو» دارد.

        «.... كلمه «اري»  از لحاظ لغوي به معني « مردم مستقل» است و اشاره به اقوامي دارد كه از ديرباز در اين منطقه مي زيسته اند و خلقت آنان نيز در همين منطقه بوده است.

        امروزه بر مبناي تقسيمات جديد كشوري ، سرزمين هاي « اري» مرزبندي شده و « باكو گازر» نام گذاري شده است. (2)

        « ... اقوام « اري» با ساير اقوام همسايه هستند. اين منطقه در شمال با « گوفا» ( GOFFA) ، در جنوب با « سيليب»( CELEB) و « هامار» (HAMMAR) ، در شر ق با « بانا» (BANNA) و «ماله» (MALE) ودر غرب با " مورسي "( MURSI) و " بودي " ( BODI) هم مرز است كه اين مرزها در عين حال منطبق بر مرزبندي هاي تقسيمات جديد كشوري مي باشند.»(3)

        « ... منطقه  «اري» يا « باكو – گازر» از نظر جغرافيايي سرزمين مرتفع با دامنه هاي پرشيب در جهات شمال غربي ، مركز و شمال شرقي است . در اين منطقه رشته كوههاي مختلفي مثل « تولتا – باركا» (TOLTA BARKA) ، «شانگاما» (SHANGAMA) ، « باكو» ( BAKO) و « سن گال» (SENGAL) و غيره به چشم مي خورد كه با پوشش جنگلي خود مناظر زيبا و بديعي خلق كرده  است.                                                                                                      

  باران هاي فراوان و خاك غني اين منطقه به مردم امكان مي دهد كه دوبار در سال محصولات كشاورزي از زمين هاي خود برداشت نمايند. رودخانه هاي اصلي منطقه « اري »، « ماكي» (MAKI) و «نري» (NERI) هستند كه از شمال سرچشمه مي گيرند و در جنوب به رودخانه بزرگ «اومو» (OMO) مي ريزند.

        بر خلاف قسمت شمالي ، بخش جنوبي اين منطقه داراي آب و هواي خشك و ساكنان پراكنده است.

         با توجه به دوگانگي منطقه آب و هوايي ، نماي فعايت اقتصادي و الگوي سكونت مردم اين دو ناحيه متفاوت مي باشد. در مناطق مرتفع كشاورزي رونق دارد و محصولاتي از قبيل ارزن ، ذرت، جو، نخود، بادام زميني و «تف» (TEF) – ماده اوليه « اينجراء» (  INGERA )، نان متداول اتيوپيايي ها – جهت مصرف محلي و قهوه و هل به منظور كسب در آمد ، كشت مي شوند علاوه بر كشاورزي ، پرورش دام ، به ويژه انواع گاو در منطقه متداول است.

        در سرزمين هاي پست و كم ارتفاع اين ناحيه مردمان نيمه كشاورز – نيمه كوچ نشيني زندگي
مي كنند كه براي گذران زندگي ، در مقياسي محدودتر نسبت به مناطق مرتفع كشاورزي و دامپروري  مي پردازند. (ادامه دارد)

منابع ومآخذ:

الف) مشاهدات عيني و تحقيقات ميداني نگارنده از قبيله مذكور در كشور اتيوپي

ب)منابع مشروحه زير:

1-M.L Bender,and others,Language in Ethiopia.london:Oxford University Press.1976-P.14

2-Ibid.p.15

3-Institute for the Study of Ethiopian Nationalities.Short Description about the Ethiopia Nationalities.Addis Ababa : Nov.1985.p.12

4-Ibid.p.13

  ===========================================================

ایمیل های شخصی نگارنده:

kmehrnia@yahoo.com                  kmehrnia@gmail.com

=================================================

لطفا برای مطالعه مطالب بیشتر در خصوص  آفريقا به قسمت راست وبلاگ(آرشیو موضوعی)مراجعه و مقاله مورد نظر را رویت فرمائید.با تشکر.مهرنیا

==================================================================

 باسلام حضور مراجعین محترم و معزز:از آنجائیکه تصاویر این وبلاگ در چند نوبت مورد دستبردوهک قرار کرفته است لذا عکس های مستهجن و نامربوط که بعضا در آرشیو ملاحظه می فرمائید مر بوط به نگارنده نبوده و از این پس نگارنده سعی دارد تا مطالب خود را غیر مصور منتشر نماید.پیشاپیش از حضور همه سروران و مراجعین عزیز پوزش می طلبم.با تشکر/مهرنیا

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------