بررسي وضعيت فرهنگي مردم

 قبيله «اري » در اتيوپي

 (قسمت چهارم )

نگارش از:سيدكاظم‌ مهرنيا(محقق و مدرس مسائل آفريقا و روابط بين الملل)

ياد آوري:

در قسمت سوم اين مقاله كه در تاريخ 9/8/1387 در همين وبلاگ منتشر شد، نگارنده به "آداب و رسوم تولد كودك در قبيله"اري" دركشور اتيوپي" اشاره مفصلي داشت .

 حال در اين قسمت به بررسي " آداب ورسوم نام گذاري كودك و اعتقادات ، تحريم ها و تطهيرهاي مربوط به ولادت در ميان در قبيله «اري»" پرداخته خواهد شد و اميد است كه مورد توجه مراجعين گرامي و محققين ارجمند قرار گيرد.مهرنيا

1- مراسم نام گذاري  در قبيله "اري" در كشور اتيوپي

        مراسم نام گذاري يكي از تشريفاتي است كه طي دوران كودكي توسط اطرافيان و نزديكان براي كودك برگزار مي شود.

        «آقاي اي . آدامسون هوبل »(E.ADAMSON  HOBEL) اظهار مي دارد:«... نام گذاري يكي از ويژگيهاي مشترك همه جوامع و انسان ها است . در يك نام چيزهاي بسياري نهفته است ، زيرا شخصيت فردي كودك را به نمايش مي گذارد و وضعيت اجتماعي وي را نشان مي دهد .» (1)

       «آقاي آرنولد وان گنيپ »(ARNOLD VAN GENNEP) در رابطه با نظام نام گذاري مي گويد:

        «... وقتي براي كودكي نامي گذاشته مي شود، به عنوان يك فرد مستقل در نظر گرفته مي شود و در عين حال با جامعه پيوند حاصل مي كند.»(2)

        طبق رسم متداول مردم اين منطقه ، نام گذاري در انتهاي دوران گوشه نشيني و انزوا صورت مي پذيرد.

«آقاي اي . آدامسون هوبل (E.ADAMSON  HOBEL) بيان مي دارد:

        «... اگر نامگذاري طي مراسمي صورت پذيرد ، اقوام نزديك براي كودك نامي انتخاب مي كنند. اكثر مردم نيز نام هايي را مي پسندند كه يادآور اميد و خوشبختي باشد.»(3)

        با توجه به اين كه دختران پس از سه ماه و پسران پس از چهار ماه نام گذاري مي شوند ، اين روز در عين حال  اولين روزي است كه كودك شروع به خوردن غذاي جامد مي كند.

        غذاها و نوشيدني هاي ويژه اين مراسم به بهترين نحو تهيه مي شوند واز زن« گسه مان»  (GESSEMAN) كه نقش ماما را ايفاء كرده بود  ، به همراه همسر و اقوامش ، به عنوان ميهمانان ويژه دعوت به عمل مي آيد.

        زن « گسه مان» به عنوان مادر خوانده كودك وي را از آغوش مادر تحويل مي گيرد و پدر كودك براي اولين بار غذاي جامد را در دهان كودك قرار مي دهد.

        « ... هنگامي كه كودك شروع به خوردن غذا مي كند، مدعوين همگي داخل خانه اصلي جمع مي شوند و كودك را دعا مي كنند و مي گويند:« خداوندا  كمك كن اين كودك به خوبي رشد كند و همواره سلامت باشد .»(4)

        طي مراسم مدعوين توسط زن « گسه مان » جهت انجام مراحل مختلف هدايت و راهنمايي
مي شوند. اين مراسم به زبان محلي « انسي داتسي – كاكسي» (ENSI DATSE KAKESE) ناميده مي شود كه معني آن « آغاز غذا خوردن كودك تازه متولد شده» مي باشد.

        نام گذاري معمولاً توسط پدر يا پدر بزرگ كه اولين لقمه غذاي جامد را در دهان كودك
مي گذارد انجام مي شود. معمولاً نامي براي كودك برگزيده مي شود كه براي پدر و ساير نزديكان يادآور تجارب خوب گذشته يا حامل اميدهاي روشن آينده بوده و تداعي كننده سلامتي ، ثروت ، صلح و .. باشد. در عين حال نام منتخب مي تواند يادآور وقايع و رويدادهاي تلخي باشد كه فراموش كردن آن براي اقوام غير ممكن است.

        همزمان با برگزاري مراسم نام گذاري ، تشريفات پايان دوره انزواي زن و بازگشت وي به خانه ، توسط اقوام ، دوستان و افراد قبيله برگزار مي شود. به اين منظور مادر شيرده پس از سه تا چهار ماه به خانه باز مي گردد و اقربا و دوستان مرد و زن و همچنين همسايگان براي ديدن وي در خانه اصلي گردهم مي آيند.

        «... همسايگان به همراه خود هيزم و « بورده »(نوشيدني مخصوص ) مي آورند و هنگام ديدار از زن به منظور بيان شادماني خود به وي مي گويند:« به خانه خود خوش آمدي !» (ETE ABO ENANO AKSIMI)»(5)

        «... جشن با تهيه غذا و سرو نوشيدني توسط افراد فاميل و با استفاده از موادي كه ميهمانان آورده اند شروع مي شود.« آميچو» (AMICHO) غذايي كه از پوسته ريشه درختي شبيه موز
( موزكاذب ) تهيه مي شود – و « آسني» (ASNI) غذاي تهيه شده از مغز ريشه همان درخت – پخته مي  شوند ، نان تهيه مي گردد و« بورده» به اندازه تمامي افرادي كه در جشن حضور دارند، فراهم مي شود. علاوه بر اين خوراكي ها و آشاميدني ها مقداري پول نيز توسط ميهمانان به مادر اهداء مي شود. اين پول ها ، مادر را قادر مي سازد تا به نام كودكش مرغ ، بز، گوسفند و يا گاوي خريداري نمايد. البته قبل از اين كه اهداء پول مرسوم شود، مردم براي مادر زينت آلات هديه
مي آوردند.»(6)

        هنگامي كه به ارزش هاي نمادين مردم منطقه « اري »  در رابطه با تولد فرزند توجه مي كنيم ، مثل آوردن و تهيه انواع غذا و نوشيدني ، جمع آوري پول و خريد دام و همچنين گردآمدن و جشن گرفتن مردم به اين مناسبت ، در مي يابيم كه « ولادت » امري مهم و ارزشمند در منطقه است. تمامي اين اشياء مادي به واقع اشاره بر وجود روابط اجتماعي بين افراد فاميل ، دوستان و همسايگان دارد وبه طور كلي نشان دهنده وجود رابطه مفيد و غير قابل انكار ميان افراد اين جامعه سنتي
مي باشد.

2- اعتقادات ، تحريم ها و تطهيرهاي مربوط به ولادت در ميان قبيله « اري » :

        چنان كه در قسمت هاي پيشين اين مقاله نيز آمده است ، ولادت يك كودك در قبيله  « اري» آميخته با انواع اعتقادات ، ممنوعيت ها و تطهيرها است.

        « ... يكي از اين اعتقادات كه نشان دهنده « بديمني » براي مردم « اري» است . « مينگي» (MINGI) ناميده مي شود و منتج از زمان طفوليت كودك مي باشد.»(7)

        براساس اين باور، اگر دندان بالاي طفل زودتر رشد كند، دال بر آن  است كه وجود اين كودك در خانه و دركنار ساير اعضاء نمي تواند پيام آور سعادت و شادكامي در آينده باشد. يعني اين طفل در بزرگسالي براي خانواده پدري خود رفاه و آسايش به همراه نمي آورد. تصور بر آن است كه اين كودك مي تواند انواع نابساماني و شوربختي كه منجر به مرگ افراد خانواده و دام ها،  از دست رفتن اموال و دارائي و وقوع بيماريهاي مهلك مي شود  را سبب شود. بنابراين اعضاي خانواده و سايرين سعي مي كنند در دوران طفوليت چنين كودكي از وي احتراز كنند تا اين وقايع فلاكت بار دامنگير آنها نشود.

        «... اعتقاد ديگر اين است كه خوردن عسل و شير گاو، ورود به طويله يا انبار غله ، زيارت
«بابي» – رئيس قبيله – يا « گودمي » – رئيس مذهبي - ،«زيسو» – مرد جنگ – و «گلتا» ارشد مردم – آوردن آب از رودخانه  يا نهر براي مادري كه شير مي دهد، ممنوع است چرا كه مي تواند سبب پيدايش گرفتاري و بيماري در ميان گاوها ، مادر و يا كودك وي شود وهمه اين تصورات نيز به دليل باور بر ناپاكي  وآلودگي  در اين دوران مي باشد.»(8)

        «... مراسم نام گذاري و آغاز غذا خوردن كودك ، پايان دوره انزواي مادر و بازگشت وي به خانه و كاشانه ، پس از وضع حمل مي باشد. در اين مرحله است كه تطهير صورت مي پذيرد كه شامل تراشيدن موي سر، كوتاه كردن ناخن ها ، استحمام بدن و شست و شوي لباس ها به منظور زدودن آلودگي مي باشد. كلبه كوچكي كه جهت گذراندن دوره انزوا براي زن ساخته شده بود، به آتش كشيده مي شود تا آثار ناپاكي و آلودگي ناشي از ولادت ، به جامعه پيرامون سرايت نكند. »(9)

       در صورت عدم انجام آئين تطهير ، زن اجازه بازگشت به زندگي عادي و طبيعي خود را ندارد و مردم « اري » معتقدند چنين شخصي عامل بدبختي هاي گوناگون است.

        «... پس از انجام مراسم نام گذاري ، گذراندن دوران گوشه نشيني و مراسم تطهير ، زن مي تواند از رودخانه آب بياورد ، عسل بخورد ، شير بنوشد و اعضاء مهم جامعه را ملاقات كند.»(10)

       بنابراين برطرف شدن انواع محرمات مثل غذاها ، نوشيدني ها و انزوا و احتراز از بسياري
فعاليت ها و مناسبت هاي اجتماعي ، نشان دهنده تطهير مادر از آلودگي هايي كه ولادت برايش به همراه آورده بود، مي باشد. از اين پس زن مي تواند زندگي طبيعي خود را در كنار ساير افراد جامعه از سر بگيرد.(ادامه دارد)

منابع و مآخذ

الف) مشاهدات عيني و تحقيقات ميداني نگارنده از قبيله مذكور در كشور اتيوپي

ب)منابع مشروحه زير:

1-E.Adamson Hoebel,op.cit.p.324

2-Arnold Van Gennep.op.cit.p.62

3-E.Adamson Hoebel,op.cit.p.320

4-Ibid.p.321

5-Ralphpiddington,An Introduction to Social Anthropology.Vol.I.Oliver and Boyd:London 1950.p.107

6-Ibid,p.175

7-Bender.Mal.and others.1976.Language in Ethiopia.London:Oxford university Press.p.12

8-Sergei Tokarev,History of Religion.Moscow,1986 p.385

9-I.M.Lewis,spirit Possession and deprivation Cults.1969.Man Vol,I,No.3,p.308

10-M.Lionel Bender(ed).The Non-Semitic Languages of Ethiopia,East Lansing.1976.p.7

==============================================

     کلید واژه ها:  آفریقا/اتيوپي/قبيله اري/گودامي/زيسو/گسه مان /بابي/گلتا/مينگي/بورده/آسني/آميچو/انسي/داتسي/كاكسي/آدامسون هوبل/آرنولدگنيپ/مهرنیا

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

استفاده از این مطلب با ذکر منبع مجاز می باشد.با تشکر/مهرنیا

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

ایمیل های شخصی نگارنده:

kmehrnia@yahoo.com                  kmehrnia@gmail.com

====================================

لطفا برای مطالعه مطالب بیشتر در خصوص  آفريقا به قسمت راست وبلاگ(آرشیو موضوعی)مراجعه و مقاله مورد نظر را رویت فرمائید.با تشکر.مهرنیا

=============================================================

 باسلام حضور مراجعین محترم و معزز:از آنجائیکه تصاویر این وبلاگ در چند نوبت مورد دستبرد و هک قرار گرفته است لذا عکس های مستهجن و نامربوط که بعضا در آرشیو ملاحظه می فرمائید مر بوط به نگارنده نبوده وپیشاپیش از حضور همه سروران و مراجعین عزیز پوزش می طلبم.با تشکر/مهرنیا